niedziela, 20 października 2013

Gramatyka francuska: La conjugaison des verbes français. Odmiana czasowników francuskich przez osoby.

Salut!

Jakiś czas temu, pisałam o odmianie nieregularnej czasowników francuskich, a mianowicie o czasowniku ÊTRE i AVOIR. Dziś natomiast poruszę temat 3 grup czasowników, które wyróżniamy w języku francuskim i omówię ich odmianę przez osoby w czasie teraźniejszym oraz trybie oznajmującym (présent de l'indicatif).

Czasowniki francuskie, co do zasady, dzielą się na 3 grupy:
  • Isza - zakończone na -ER, np. CHERCHER (szukać), JOUER (grać), REGARDER (oglądać), MANGER (jeść)
  • IIga - zakończone na -IR, np. FINIR (kończyć, skończyć, zakończyć)
  • IIIcia - zakończone na -RE, np. BOIRE (pić), METTRE (kłaść), PRODUIRE (produkować)

UWAGA! W ramach grupy IIIciej, w drodze wyjątku, wyróżniamy czasowniki zakończone na -DRE (ale nie -OINDRE), np. PRENDRE (brać, przejąć, wziąć... ma kilka znaczeń), które nie odmieniają się według zasad ogólnych!

Poza klasyfikacją są czasowniki POUVOIR (móc), VALOIR (mieć wartość, być wartym) oraz VOULOIR (chcieć), ponieważ ich odmiana nieco różni się od grupy IIgiej, oraz oczywiście czasowniki nieregularne... ale bez nich byłoby za pięknie :-) Są to szczególnie wspomniane ÊTRE i AVOIR oraz ALLER (iść), DIRE (powiedzieć, mówić), FAIRE (robić)....

Tutaj znajduje się lista najczęściej używanych czasowników wraz z koniugacją - KLIK








A teraz konkrety - koniugacja na przykładach - zasady ogólne:

Grupa Isza - MANGER

Je / j'                mange
Tu / t'               manges
Il / Elle / On   mange
Nous                mangeons
Vous                 mangez
Ils / Elles         mangent

Jest to grupa podstawowa, najwięcej czasowników kończy się na -ER i jest ona stosunkowo często stosowana.
Jak widać, naszym rdzeniem czasownika jest tutaj MANGE. Odcinamy zatem -R i zastępujemy ją odpowiednimi dla danej osoby końcówkami.


Grupa IIga - FINIR

Je / j'                finis
Tu / t'               finis
Il / Elle / On   finit
Nous                 finissons
Vous                 finissez
Ils / Elles         finissent

Widzimy już znaczną różnicę pomiędzy obiema grupami. Pojawiają nam się nowe końcówki oraz podwojenie litery "S" w liczbie mnogiej (nie należy ona do rdzenia). Również odcinamy literę -R, aby uzyskać rdzeń czasownika FINI.


Grupa IIIcia - PRODUIRE

Je / j'                produis
Tu / t'               produis
Il / Elle / On   produit
Nous                 produisons
Vous                 produisez
Ils / Elles         produisent

W grupie IIIciej ciężko jest sprecyzować ogólne zasady. Widzimy podobieństwo między odmianą grupy IIgiej, lecz tak naprawdę prawie każdy czasownik w tej grupie należy rozpatrywać indywidualnie. 
W przypadku czasownika PRODUIRE, naszym rdzeniem jest PRODUI, a odcinamy -RE (co jest raczej ogólną zasadą).
Szczególnie problematyczna jest odmiana liczby mnogiej, ponieważ często następuje podwojenie litery "S", "T". Kolejna trudność to zapamiętanie kiedy, tak jak na przykład w czasowniku ÉCRIRE (pisać), w liczbie mnogiej pojawia się dodatkowa litera, np. "V" - nous écrivons, vous écrivez, ils écrivent.



  

Myślę, że wystarczy informacji jak na jeden raz.

Czasownikom nieregularnym poświęcę odrobinę uwagi w najbliższym czasie. Na dzień dzisiejszy chciałam skupić się na podstawowej koniugacji. W razie kłopotów z odmianą polecam link, z którego sama namiętnie korzystam:  KLIK

Nie zrażajcie się i pamiętajcie, że nie taki diabeł straszny! :-)

Ostatnimi czasy założyłam sobie zeszyt do słówek, w którym zapisuję interesujące słowa, które napotkałam podczas tłumaczenia tekstów i zapisuję kilka przykładów ich użycia. Jeśli skupimy się na konkretnym słowie, poznamy jego znaczenie i użycie... istnieje wręcz gwarancja, że zapisze się ono samo w naszej pamięci. 
Jeśli jeszcze nie macie takiego zeszytu - polecam ten sposób i życzę Wam wytrwałości w nauce :-)

À bientôt! 

niedziela, 8 września 2013

Peu, peux ou peut?

Salut!


W języku francuskim istnieje wiele słów, które wymawia się niemalże identycznie, natomiast ich zastosowanie jest zupełnie różne.

Dziś zastanowimy się nad grupą wyrazów: PEU, PEUX i PEUT.
Dwa z nich są koniugacją czasownika POUVOIR - móc.


  • PEUX - czasownik POUVOIR w 1 i 2 osobie l.poj (je peux - ja mogę, tu peux - ty możesz)
  • PEUT - czasownik POUVOIR w 3 osobie l.poj (il/elle/on peut - on/ona może / można)


Stosując czas przeszły prosty niedokonany L'IMPARFAIT, peux będzie miało formę POUVAIS, natomiast PEUT -> POUVAIT


  • PEU - wyraz, który nie zmienia swojej formy, nie odmienia się przez osoby, oznacza PAS BEAUCOUP - niewiele, mało, trochę





Kilka przykładów dla rozróżnienia tych 3 słów:
  • Tu as mangé peu de soupe! - Zjadłeś mało zupy!
  • Peu à peu, les enfants s'endorment. - Powoli, dzieci zasypiają. (Peu à peu  lub petit à petit - powoli)
  • Je peux venir te voir. - Mogę przyjść się z Tobą zobaczyć.
  • Pierre peut attendre. - Pierre może zaczekać.
Jak już wspomniałam, w wymowie wyrazy te nie różnią się, zatem trudność stanowi wywnioskowanie znaczenia z kontekstu podczas słuchania... 
Mnie osobiście takie niuanse sprawiają największe problemy i przyznaję się do tego otwarcie, dlatego też postaram się umieszczać tutaj częściej wpisy o takiej tematyce, bo prawdopodobnie jest nas więcej :-)

À bientôt!

piątek, 6 września 2013

Słownictwo francuskie: samochód

Salut!

Dziś poznacie słownictwo związane z samochodem. Posłuży nam w tym celu niewielka, lecz treściwa grafika... Jednak zanim do niej przejdziemy, kilka podstawowych słówek:

ALLER EN voiture - jechać samochodem
CONDUIRE une voiture - prowadzić samochód

la voiture (de Jacques) - samochód (Jakuba)
la voiture de location - wynajęty samochód
la voiture de sport - sportowy samochód
la voiture rouge - czerwony samochód

un permis de conduire - prawo jazdy (dosłownie: pozwolenie na prowadzenie)


Samochód na obrazku podobny do naszego poczciwego Fiata 126P... Zmylili mnie. Bagażnik z tyłu? Bez sensu :-)

le coffre - bagażnik
le pneu - opona
la roue avant - koło (la roue avant de secours - koło zapasowe, quatre roues avants motrices - napęd na cztery koła)
la portière - drzwiczki (la porte - drzwi)
le volant - kierownica
le pare-brise - szyba przednia
le moteur - silnik
les phares - reflektory
le pare-chocs - zderzak (rzeczownik ten ma zawsze -s na końcu, bez względu na liczbę! niestety na obrazku jest błąd...)




À bientôt!

wtorek, 3 września 2013

L'article defini. Rodzajnik określony

Salut!


Rodzajnikiem określonym posługujemy się w zdaniu przed rzeczownikiem, który jest już nam znany (wcześniej został użyty podczas naszej wypowiedzi). Podkreślamy, że nie jest to już rzecz jedna z wielu, lecz TA jedyna, konkretna, którą mamy na myśli. Określić możemy w ten sposób każdy rzeczownik, zarówno rzeczy, osoby, jak i miejsca, etc.

Prawdę mówiąc, przy nauce języków (do tej pory miałam do czynienia tylko z grupą języków romańskich) sprawiało mi to zwykle sporą trudność. 
Z uwagi na to, że spora część rzeczowników francuskich (hiszpańskich również) nie pokrywa się rodzajem ze swoim odpowiednikiem w języku polskim. Zatem konieczne jest przestawienie myślenia i najlepiej nie zważać na rodzaj odpowiednika danego rzeczownika w języku polskim. 
Nie powiem nic odkrywczego jeśli polecę Wam uczyć się słówek wraz z rodzajnikami... Jednakże mam dla Was niewielką ściągę, która może chociaż trochę ułatwi rozróżnienie rodzajów po końcówce wyrazu. Mi pomogło, zarówno w języku francuskim, jak i hiszpańskim, choć konieczne jest po prostu obycie się z tymi wyrazami.


Na początek podstawowe zasady L'article defini:

rodzajnik LE / L' - występuje przed rzeczownikami rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej (gdy rzeczownik przed którym stawiamy rodzajnik, rozpoczyna się samogłoską, skracamy do L')

le cinéma - kino
le livre - książka
le vin - wino

l'ami - przyjaciel

rodzajnik LA / L' - stawiany przed rzeczownikami rodzaju żeńskiego w liczbie pojedynczej (gdy rzeczownik przed którym stawiamy rodzajnik, rozpoczyna się samogłoską, skracamy do L')

la fille - dziewczyna
la bière - piwo
la voiture - samochód
l'amie - przyjaciółka

rodzajnik LES - stawiany przed rzeczownikami w liczbie mnogiej (bez względu na rodzaj)

les voitures - kina
les livres - książki
les amis - przyjaciele
les amies - przyjaciółki



Użycie w zdaniach:

* Gdy mówimy o czymś jedynym w swoim rodzaju:
La Tour Eiffel est magnifique. - Wieża Eiffle'a jest niesamowita. (jedyna na świecie)

* Przed nazwami geograficznymi:
la Pologne - Polska
la Vistule - Wisła

* Gdy rzecz jest nam znana:
C'est la voiture de mes parents. - To jest samochód moich rodziców.

* Gdy rodzajnik ma znaczenie wskazujące na daną rzecz, osobę, miejsce (ten, ta, te):
La fille est très sympa. - (Ta) Dziewczyna jest bardzo sympatyczna.

* Gdy chcemy powiedzieć, że czynność jest powtarzalna, ma znaczenie każdy/ każda (chaque):
Nous allons au cinéma le mercredi. - Chodzimy do kina w każdą środę

* Powiedzenia, ogólne stwierdzenia, powszechnie znane prawdy:
L'argent ne fait pas le bonheur. - Pieniądze szczęścia nie dają.

* Gdy się czymś zachwycamy lub gdy coś nas bardzo oburza:
La femme intelligente! - "Cóż za" inteligentna kobieta!

* Po czasownikach wyrażających uczucia typu: lubić, kochać, uwielbiać, nienawidzić, etc.:
J'aime les films espagnols. - Kocham filmy hiszpańskie.

* Gdy rzeczownik określa substancję, gatunek, tworzywo:
l'or - złoto
le café - kawa (jako gatunek kawy)

* Gdy rodzajnikiem określonym (LE, LA, LES) zastępujemy rodzajnik nieokreślony (UN, UNA, DES) kiedy dany rzeczownik pojawia się w zdaniu po raz kolejny:
Je suis dans un restaurant italien, c'est le restaurant en face de ma maison. - Jestem we włoskiej restauracji, to jest TA restauracja na przeciwko mojego domu.




A na koniec moja "ściąga" :-)
Końcówki rzeczowników żeńskie:
-e
-é (wyjątek, np. le café...)
-ière
-eur
-ure
-esse

Końcówki rzeczowników męskie:
-spółgłoski (ale tu uwaga, liczne wyjątki.... chociażby końcówka -eur, która jest końcówką raczej żeńską, la maison...)
-a
-o
-eau

Generalnie, pamiętajcie, że nie jest to ściąga idealna. Zawsze należy uważać na wyjątki, których jest w słowniku sporo... Na początek na pewno będzie pomocna, by chociaż być w stanie określić co jest dla nas wyjątkiem i na co zwrócić szczególną uwagę.

À bientôt!

Żródło obrazków: http://pinterest.com

niedziela, 1 września 2013

Idiomy w języku francuskim cz. 1: związane z jedzeniem

Salut!


Na dziś przygotowałam kilka idiomów w języku francuskim o tematyce "kulinarnej". Z całą pewnością idiomy francuskie można zaliczyć do bardzo obrazowych, zobaczcie sami....


manger à belles dents - Manger avec un grand appétit - zjadać z apetytem

manger - jeść
beau/belle - piękny/a
les dents - zęby




Idiom pochodzi z XV wieku, a "belles" bardziej rozumiano jako "grande" w odniesieniu do krokodylej paszczy, która rozdziera swą ofiarę...



A może, Francuzi sądzą, że od dużej ilości jedzenia zęby stają się piękne? :-)



manger du bout des dents - appliquée à celui qui, au contraire, mange peu ou peu volontiers - jeść niechętnie, bez apetytu


le bout - koniuszek

(s')appliquer à - stosuje się do
au contraire - wręcz przeciwnie
peu - mało
volontiers - ochoczo, chętnie


manger comme un ogre - jeść bardzo dużo



un ogre - ogr, Shrek :-)


Bez komentarza pozostawię fakt, że największym przysmakiem legendarnych ogrów (za wyjątkiem Shrek'a oczywiście) były... dzieci. Dlatego ilustracji nie będzie :-)




boire comme un trou - pić bez umiaru


boire - pić
un trou - otwór, dziura




Pozostając przy tematyce umiaru... na koniec nieco kontrowersyjny i dość stereotypowy idiom, który, nie da się ukryć, bywa stosowany.

soûl comme un Polonais - complètement soûl - kompletnie pijany



soûl - pijany, przesycony (również: obżarty)
Polonais(-e) - Polak (Polka)



Podobno pierwotna wersja tego powiedzonka traktowała o Szwajcarach. 
Jednakże pewnego dnia, Napoleon Bonaparte, postanowił poczęstować swoje wojsko alkoholem, tak dla rozluźnienia. Jedynie Polacy nie popisali się nazajutrz gotowością do walki, w przeciwieństwie do reprezentantów innych narodowości... 
Napoleon wypowiedział wówczas słowa  « Si vous voulez vous soûler, soûlez-vous comme les Polonais » (Jeśli chcecie się upić, upijcie się jak Polacy).


À bientôt!

sobota, 31 sierpnia 2013

La Tour Eiffel: Pourquoi a-t-on construit la tour Eiffel?


Salut! 

Dziś odpowiemy sobie na pytanie: Dlaczego wybudowano wieżę Eiffle'a? 
Każdy z nas zna ten niezaprzeczalny symbol Francji, ale niewielu z nas zastanawiało się nad tym jak powstawała, zatem zapraszam do lektury (oczywiście po francusku :-)) Na koniec kilka ciekawostek na temat samej wieży w języku polskim. Bonne chance! :-)




*Polecam powiększyć obrazek ;-)*


pourquoi - dlaczego
construire - budować
la tour - wieża
l'origine - pochodzenie
celebrer - celebrować, świętować
centenaire - stulecie
savoir-faire - "know-how", obycie, sposób postępowania
l'ingénieure - inżynier
l'architecte - architekt
la fin du XIX siècle - koniec XIX wieku
èdifier -budować
à
 l'occasion - z okazji
l'Exposition Universelle -World EXPO w 1889r.
conçue - zaprojektowany
travailler - pracować
sous la direction - pod kierownictwem
devoir - musieć
démonter au bout de quelques mois - usunąć w ciągu kilku miesięcy
devenir - stawać się
très populaire - bardzo popularna
pourtant - jednak

conserver - zachować
constituer -mianować, stanowić
aujourd'hui - dziś
l'émetteur - nadajnik

le programme - program
radiophonique - radiowy
télévisé - telewizyjny
la hauteur d'origine - wysokość początkowa
porter - mieć rozmiar, mierzyć
lorsque - w chwili gdy
l'antenne - antena
installer - instalować
la sommet - wierzchołek



Czy wiesz, że... ?
- Gdy w Paryżu doskwiera upał, wieża na skutek zwiększania objętości metalu, jest wyższa o 15cm.

- Wieża składa się z ponad 18000 elementów, które połączone są ze sobą ponad 2,5 milionami nitów. Całość natomiast waży około 10100 ton!

- Od momentu otwarcia budowli, do dziś, wieżę odwiedziło ponad 160 milionów ludzi! Corocznie są to około 3 miliony odwiedzających.

- Wieża odmalowywana jest średnio co 7 lat, a na ten cel zużywane jest 50 ton (!) ciemnobrązowej farby.


À bientôt!


Źródło obrazków: http://www.weheartit.com

czwartek, 14 lutego 2013

Słówka: Les fruits, czyli owoce po francusku.

Salut!

Dziś naszym tematem przewodnim będą owoce. Poznamy razem owocowe nazewnictwo.



Myślę, że pierwszy obrazek nie wymaga komentarza:) Następne obrazki przedstawiają owoce mniej znane i o bardziej skomplikowanych nazwach.



W zdaniach pomiędzy owocami pojawia się czasownik POUSSER. Oznacza on dosłownie popychać, rozepchnąć. Jednak ma on wiele znaczeń i zastosowań. Frankofoni własnie za pomocą tego czasownika opisują "rozwijanie się", "proces rośnięcia" owoców, jako "rozpychanie".

W pierwszej kolejności mamy owoce, które rosną na krzakach (BUISSONS). Są to:
mûres - jeżyny
myrtilles - jagody
airelles - żurawina
groseilles - czerwone porzeczki
groseilles vertes - agrest
framboises - maliny
baies de sureau - czarny bez

Następnie owoce, które rosną na drzewach (ARBRES):
pommes - jabłka
abricot - morela
avocat - awokado
banane - banan
cerises - wiśnie
dattes -daktyle
figue - figa
pamplemousse - grejpfrut
citron - cytryna
citron vert - limonka
mangue - mango
brugnon - nektarynka
orange - pomarańcza
papaye - papaja
pêche - brzoskwinia
poire - gruszka
figue-datte - odmiana figi, daktylowa figa?
prune - śliwka
grenade - granat
coing - pigwa
mandarine - mandarynka

Oraz te, które znajdziemy "plus près du sol" - blisko ziemi:
cantaloup - gatunek melona, raczej coś jak nasza polska dynia ;)
melon d'eau - melon
raisin - winogrona, rodzynki
fraises - truskawki
pastèque - arbuz




Powyżej dość ciekawa grafika z opisami owoców ;) Dowiedzmy się jakie korzyści czerpiemy z jedzenia owoców.


calmer - uspokajać
les nerfs - nerwy
circulation du sang - krwioobieg
riche - bogaty
potassium - potas
fabriquer - wytwarzać
défenses naturelles - naturalna bariera ochronna
le rythme cardiaque - bicie serca
faire une belle peau - sprawia, że cera staje się piękniejsza
lutter contre - walczyć z
le cancer - rak, nowotwór
le vieillissement - starość, w sensie: oznaki starzenia się
donner de l'energie - dawać energię
brûler le graisse - spalać tłuszcz
protèger - chronić
le cœur - serce
augmenter la masse osseuse - wzrost kości (dosłownie: przyrost masy kostnej)
mangue - mango



A na koniec wesoły film o owocach! :)



À bientôt!