Salut!
Impératif może wyrażać:
Rozkaz
Mange la soupe! (Zjedz zupę!)
Prośbę
Restez encore un peu!
(Zostańcie jeszcze trochę!)
Radę
Écoute ce qu'il te dit! (Słuchaj tego co
ci mówi!)
Pozwolenie
Fume, si tu as envie. (Pal, jeśli masz
ochotę)
Instrukcję
Tournez a gauche puis continuez tout droit. (Proszę
skręcić w lewo, następnie iść prosto.)
Życzenia
Passez une bonne journée.
(Życzę Państwu miłego dnia)
Formę
grzecznościową
Veuillez m’expliquer ce probleme. (Proszę
wytłumaczyć mi ten problem)
Ma wiele zastosowań. W języku polskim nie zwracamy na to szczególnej uwagi w ilu sytuacjach tak naprawdę używamy trybu rozkazującego, a przecież większość z tych przykładów ma odpowiednik w naszej rodzimej mowie :)
Jest to główny powód dlaczego powinniśmy go umieć tworzyć również w języku francuskim!
Teraz kilka podstawowych informacji o samej konstrukcji...
Tworzenie:
Tryb rozkazujący występuje w trzech formach, dla osób tu (ty), nous (my) i vous (wy).
Tryb rozkazujący występuje bez zaimka osobowego.
Formy trybu rozkazującego są identyczne jak formy czasu
teraźniejszego trybu orzekającego, z tą różnicą, że zdanie rozkazujące nie posiada podmiotu.
Łatwo więc jest odróżnić go od zdania oznajmującego. Odmieniamy czasownik przez osobę, do której mówimy, ale nie stawiamy podmiotu zdania. Proste? No jasne :)
Jeszcze o tym nie wspominałam, ale czasowniki w języku francuskim dzielimy na 3 podstawowe grupy, zgodnie z ich końcówkami. Oczywiście obok tego podziału pojawia się również grupa czasowników nieregularnych - zmory (najczęściej) każdego początkującego, niezależnie od tego jakiego języka się uczy... ;)
I. Czasowniki zakończone
na – er
Od czasowników I grupy odcinamy końcówkę -s w drugiej
osobie liczby pojedynczej:
Chanter
(śpiewać)
Tu
chantes › chante!
Nous
chantons › chantons!
Vous chantez › chantez!
Jeżeli jednak po czasowniku w trybie rozkazującym pojawi
się zaimek en lub y czasowniki te odzyskują -s:
Vas-y (Idź tam)
Penses-y (Pomyśl o tym)
Parles-en (Porozmawiaj o tym)
II. Czasowniki
zakończone na –ir:
Finir (kończyć)
Tu finis
› finis!
Nous
finissons › finissons!
Vous finissez › finissez!
Po prostu "zabieramy" podmiot.
III. Czasowniki zakończone
na –re:
Attendre
(czekać)
Tu
attends › attends!
Nous
attendons › attendons!
Vous
attendez › attendez!
WYJĄTKI dla 2 os. l.mn.: faire (robić) › faites, dire (mówić) › dites
Czasowniki zwrotne odmienia się tak jak czasowniki poprzednich grup, pamiętając o odmianie zaimka zwrotnego "se".
Se lever (wstawać)
Tu te
leves › leve-toi ! (również odcięliśmy końcówkę -s)
Nous
nous levons › levons-nous !
Vous
sous levez › levez-vous !
Czasowniki zwrotne w trybie rozkazującym stanowią
wyjątek, kiedy to w ich odmianie przez osoby, zaimek zwrotny znajduje się PO
czasowniku. W zdaniu orzekającym zawsze PO podmiocie, ale PRZED orzeczeniem.
IV. Czasowniki które
tworzą tryb rozkazujący w sposób nieregularny:
Avoir
(mieć)
Aie!
Ayons!
Ayez!
Être
(być)
Sois!
Soyons!
Soyez!
Savoir
(znać)
Sache!
Sachions!
Sachiez!
Możliwe jest
również stworzenie przeczenia w trybie rozkazującym:
Lire
(czytać)
Ne lis
pas !
Ne
lisons pas !
Ne lisez
pas !
Se laver
(myć się)
Ne te
lave pas !
Ne nous
lavons pas !
Ne vous lavez
pas !
Zwróćcie uwagę na to, w których miejscach umieszcza się
„składniki” przeczenia!
Zazwyczaj pomiędzy znajduje się orzeczenie zdania, jednak
w przypadku czasowników zwrotnych (z „se”) należy pamiętać o dostosowaniu go do
osoby. Wówczas zmienia się miejsce położenie poszczególnych składników
przeczenia.
W języku francuskim czasowniki zwrotne (les verbes
pronominaux) to takie, w których podmiot zdania (rzeczownik żywotny) wchodzi w
relację zwrotną lub relację wzajemności. Co do tłumaczenia, możemy porównać je do naszych
rodzimych czasowników z partykułą „się”.
Na zakończenie polecam zajrzeć także tu:
Jest to ciekawa grafika, która wiele może wyjaśnić w kwestii trybu rozkazującego! :)
À bientôt!
